Wawrzynie Ficoń
WSPOMNIENIE O KSIĘDZU STANISŁAWIE WALTERZE Kapłanie - Męczenniku

Cięcina 2011 WSPOMNIENIE O KSIĘDZU STANISŁAWIE WALTERZE

Na parafialnym cmentarzu w Cięcinie, w kwaterze księży, stoi skromny

nagrobek z marmurową tablicą. Na niej zdjęcie, a obok umieszczony jest napis: Śp. Ks. Stanisław Walter Wikariusz Parafii Wilkowice zm. !8. 12. 1948 r. W 35 r. życia Przyjdź Królestwo Twoje.

W 53 rocznicę śmierci, 18 grudnia 2001 roku odbyła się w parafii Cięcina, w kościele p.w. Przemienienia Pańskiego, uroczysta Msza święta za duszę Śp. Ks. Stanisława Waltera. Następnego dnia w kościele p.w. Św. Michała Archanioła w Wilkowicach odsłonięto tablicę z inskrypcją: Śp. Czcigodnemu Ks. Stanisławowi Walterowi wikariuszowi tutejszej parafii w latach 1947 – 48, który
został napadnięty i pobity przez nieznanych sprawców ze skutkiem śmiertelnym. Zmarł 18. 12. 1948 r. Pamiętający w modlitwie parafianie.
W 1999 roku dostała się w moje ręce Kronika Harcerska, pisana przez Stanisława Waltera mieszkańca Szczuroni w Cięcinie. Autor dokumentu opisuje w niej swoje dzieciństwo, lata szkolne i przynależność do harcerstwa. Zafascynowała mnie, nie tak bogato ilustrowana zdjęciami i rysunkami kronika, jak jej treść, która kazała mi zatrzymać się przy tej postaci, późniejszym Kapłanie – Męczenniku. Zacząłem rozmawiać ze starszymi mieszkańcami Cięciny, aby dowiedzieć się coś więcej o jego życiu. Sam przypomniałem sobie jego pogrzeb, w którym uczestniczyłem jako prawie 13 letni chłopak. Postanowiłem sobie, że dotrę też do mieszkańców Wilkowic, aby uzyskać i wzbogacić moje skromne wiadomości o życiu i zagadkowej śmierci Ks. Stanisława, który w Wilkowicach był wikariuszem.

W dniu 3 czerwca 2000 roku uczestniczyłem w rajdzie turystycznym z metą na Groniu Jana Pawła II, organizowanym przez Diecezjalny Instytut Akcji Katolickiej (DIAK) w Bielsku – Białej. Spotkałem tam dużą grupę turystów z Wilkowic tamtejszej parafii i Oddziału Akcji Katolickiej. Zacząłem wypytywać o życiu Ks. Stanisława Waltera z czasów Jego pobytu w Wilkowicach w latach !947/1948. Na szczęście było wśród nich kilku ludzi pamiętający młodego kapłana. Zaczęli wydobywać z pamięci sceny z Jego życia i śmierci. Były one krótkie z Ks. Kan. Franciszkiem Kuligą, proboszczem

Tadeuszem Tomasikiem, Prezesem Parafialnego szczątkowe, ale momentami porażające. Postanowiłem wtedy z Prezesem Akcji Katolickiej w Wilkowicach, że będziemy się spotykać częściej, aby omawiać bliżej dalsze nasze poczynania, a mieliśmy ku temu okazję gdyż widywaliśmy się na zebraniach Diecezjalnego Instytutu Akcji Katolickiej w Bielsku - Białej. Miałem szczęście gdyż trafiłem na człowieka, którego tak jak mnie interesowało życie i śmierć Ks. Stanisława Waltera, wikariusza z Parafii Wilkowice, pochodzącego z Cięciny. Efektem naszej współpracy były uroczystości kościelne w Cięcinie i w Wilkowicach w 53 rocznicę śmierci Ks. Stanisława Waltera, oraz niżej zapisane wspomnienia z życia i tajemniczej śmierci kapłana – Męczennika.
1. Pochodzenie, dzieciństwo
Stanisław Walter urodził się 3 października 1913 roku we wsi Cięcina, parafii należącej wówczas do Archidiecezji Krakowskiej. Ojcem jego był Franciszek, syn Franciszka Waltera i Karoliny z domu Suchonek, matką Maria z domu Skrzypek, córka Franciszka Waltera i Marii z domu Fijak. Ochrzczony został w dniu 2 listopada 1913 r. przez ks. Antoniego Wyrobka w kościele p.w. Św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Cięcinie. Rodzina Walterów (ze strony ojca) swymi korzeniami sięga odległych czasów i ma pochodzić z Nadrenii, aby poprzez Czechy osiedlić się w Galicji. Rodzina po stronie matki swe pochodzenie zawdzięcza rodowi Skrzypków, wywodzącego się z dzisiejszej Słowacji, który również w okresie zaborów osiedlił się na terenach Polski (z zapisków harcerskich ks. Stanisława).

Rodziny szybko wrosły w społeczność polską, dbając o jej kulturowe i chrześcijańskie tradycje, a największe wartości ojczyźniane były przekazywane z pokolenia na pokolenie.

W 1916 roku przedwcześnie umiera ojciec, osierocając dwoje nieletnie dzieci, pozostawiając ich wychowanie matce. Były to lata wyrzeczeń i ciężkiej pracy dla matki nie mającej środków do utrzymania rodziny. Podstawowym źródłem zdobycia żywności było małe gospodarstwo rolne, na którym pracowała od świtu aż do nocy, nie zaniedbując przy tym podstawowego obowiązku matki tj. wychowania dzieci. Tak wspomina później ten czas ks. Stanisław:

Ojca mojego wcale nie pamiętam. Miałem lat 3 gdy mnie obumarł. Jedyną rzeczą, którą jeszcze przez mgłę pamiętam – to jest ostatnia chwila na łożu śmiertelnym. Zostałem sierotą, z siostrą i moją jedyną ostoją po Bogu – tj. matką. Czasy były ciężkie, nawet bardzo ciężkie, tak, że matka tylko bardzo wielkim poświęceniem na utrzymanie mnie i siostry mogła zdobywać środki.

Z informacji jaką uzyskano od Heleny Skrzypek wiemy , że rodzina Walterów po śmierci ojca została bez środków do życia. Z pomocą rodzinie przyszedł dziadek Stanisława (ojciec mamy) Franciszek Skrzypek, który był średnio zamożnym mieszkańcem Szczuroni, pracował w odlewni żeliwa „Węgierska Górka” i prowadził kilku hektarowe gospodarstwo rolne. I jemu też nie było łatwo, gdyż poza Marią Walter miał na utrzymaniu żonę i siedmioro dzieci, trzy córki: Anielę. Annę i Teresę oraz czterech synów: Jana, Kazimierza, Antoniego i Stanisława; Jan był majorem Wojska Polskiego, brał udział w I wojnie światowej i w wojnie obronnej z bolszewikami, zaś w 1939 roku uczestniczył w kampanii wrześniowej z „Armią Kraków; Kazimierz był kapitanem statku w marynarce; Antoni osiadł na Podolu i tam pełnił funkcję zawiadowcy stacji kolejowej. W 1939 roku dostał się do niewoli sowieckiej i wszelki słuch po nim zaginął, mimo poszukiwań przez Międzynarodowy Czerwony Krzyż; Najmłodszy Stanisław w 1939 roku dostał się do niewoli rosyjskiej, tam wstąpił do Armii Andersa, którą przeszedł szczęśliwie cały szlak bojowy. Po wojnie wrócił do rodzinnych stron, aby tu być inwiligowany przez bezpiekę. Ożenił się w późnym wieku z dużo młodszą Heleną Kania z Cięciny Górnej, od której mamy powyższe i poniższe informacje (2000 r. i uzupełnienie z 2010 roku). Dziadek Stanisława Waltera Franciszek Skrzypek łożył też na jego naukę.
2. Pierwsza szkoła
Dzieciństwo Stanisława Waltera pokrywało się z całym okresem wojny światowej i wojny z bolszewikami. Udział kilku wujków w walkach o niepodległość i w wojnie obronnej (1919 – 1920) miały duży wpływ na jego wychowanie patriotyczne, którego przykładem było całe jego późniejsze życie.

Pierwsze nauczanie rozpoczęło się w Szkole Powszechnej w Cięcinie. Młody Walter z początku niczym się nie wyróżniał, jak inni koledzy był trochę nieśmiały, przytłoczony murami szkoły i pewnym lękiem czy podoła nauce, aby nie sprawić mamie przykrości. Ten stan nie trwał jednak długo. Z latami z nieśmiałego ucznia stał się uczniem bardziej ciekawym – żądnym wiedzy. Na efekty nie trzeba było długo czekać – za dobre wyniki w nauce odbiera nagrody, a na końcu roku wyróżnienia. Już w podstawówce zauważono, że ma wrodzony talent do rysowania i malowania. Jego obrazki na szkolnych wystawach, których organizatorem był kierownik Stefan Palczewski cieszyły się dużym zainteresowaniem oglądających. Ulubione tematy to pejzaże i portrety. W szkole powszechnej wychowawcami Stanisława byli: Stanisław Jelonek, Józef Szymla, J. Jakiemowiczówna, Stefan Palczewski oraz ks. kan. Stanisław Makowski, proboszcz
i ks. Piotr Samolej.

W okresie młodości Stanisława Waltera rozpowszechnił się w szkołach zwyczaj organizowania w szkołach wycieczek turystyczno krajoznawczych, szczególnie pod koniec roku szkolnego, będących nagrodą za całoroczny trud w nauce. Jedna z pierwszych „wypraw”, pod okiem wychowawców – p. Jelonka i p. Szymli prowadziła na Baranią Górę. W swych wspomnieniach harcerskich opisuje uroki wycieczki
– piękno krajobrazu i wspaniałą, koleżeńską atmosferę:

Niedaleko pod szczytem, koło drogi w lesie, prowadzącej do schroniska PTT na Baraniej rozlokowaliśmy się, gdzie przy śmiechu, zabawie, smacznym prowiancie mile schodził czas. – Tego błogiego czasu było jednak nie tak długo, jak sobie życzyło towarzystwo. – Tak w niedługi czas ruszyliśmy z powrotem ze śpiewem i uśmiechem na ustach, i odrobiną żalu, gdyż każdy wiedział, że takiej miłej wycieczki wspólnej już nie będzie. Po drodze żegnaliśmy dalekie szczyty Tatr i szczyty Beskidu Żywieckiego. (…). Nastrój, w jakim wracaliśmy do domu nie da się wyrazić słowami. Pożegnanie było nadzwyczaj czułe i miłe, które pozostawiło niezatarty rys w każdy z nas.

Młody Walter był lubianym i szanowanym kolegą. Cenionym i obdarzony zaufaniem przez wychowawców. Nadszedł czas pożegnania z pierwsza szkołą, którą to chwilę wspomina z sentymentem:

Nastrój był miły i poważny. Każdy z nas to sobie dobrze uświadamiał, że to są ostatnie chwile szkolne, spędzone razem. – Czy to były przyjemne czy wesołe, ale jednak w każdym pozostawiły miłe wspomnienia. – Po skończonym nabożeństwie, które uroczyście odprawił nam ks. kan. Makowski – duszpasterz tej parafii powróciliśmy do szkoły. Chwila rozpoczęła się w pewnym skupieniu i naprężeniu, chwila przemówienia pana kierownika, w którym to przemówieniu żegnał nas ze szkołą, jako pierwszą przewodniczką do życia. – Przemówienie wywarło jednak bardzo duże wielkie wrażenie. Po rozdaniu świadectw, każdemu opuszczającemu tutejszą szkołę na zawsze – podał rękę – i życzył wzorowego zachowania między ludźmi, i szczęścia na nowych ścieżkach i drogach przyszłego życia. Nastąpiła miła chwila pożegnania się kolegów i koleżanek, w której żegnając się podawali sobie prawice, nawzajem życząc powodzenia w nowej „erze życia.”
3. Okres gimnazjum
Niepewna była droga nauki Stanisława. W trudnej sytuacji materialnej, z jaką parała się matka, rozważano podjęcie pracy fizycznej w hucie „Węgierska Górka”, aby pomóc w utrzymaniu rodziny. Z pomocą zdolnemu wnukowi przyszli dziadkowie: Maria i Franciszek Skrzypkowie, którzy zadecydowali o pójściu do dalszych szkół. Pierwszą, było Gimnazjum w Żywcu. Zaczęły się spełniać marzenia dorastającego młodzieńca. Cieszył się z tego niezmiernie, gdyż otwierała się przed nim zupełnie inna droga, inny świat – inne życie. Cieszył się Stanisław, że pozna miasto, nowych przyjaciół i wiele innych rzeczy, a najbardziej, że powiększy swoje wiadomości. Tak później opisuje pierwszy kontakt z nową szkołą:

Nadszedł wreszcie dzień zapisów. Wybrałem się z babcią, która mię pierwsza prowadziła w nowe życie, nowe progi szkolne. Babcia była wówczas bardzo poważana przez Dyr. św. p. Antoniego Waśniowskiego, gdyż posyłała dwóch swych synów, którzy zostawili dobre imię Gimnazjum, jako wzorowi uczniowie. W pierwszej drodze otrzymałem od Babci kazanie, w którym mieścił się aż do szczegółów całokształt

nowego, przyszłego życia szkolnego. – Jak mam być posłusznym, pilnym, wzorowym, zapatrując się na Wujków, a względem kolegów również grzeczny, ale też nie ciamajdą tzn. też sobie nie dać po nosie grać, być odważnym, śmiałym, ciekawym itd.
itd. Jednym słowem otrzymałem wzorowe, życiowe wskazówki.
Gmach nowej szkoły wywarł na przyszłym gimnazjaliście duże wrażenie. A później chwile oczekiwania na egzamin wstępny i jego wyniki były chwilami niepewności, były gorsze od zdawania (ze wspomnień). Na końcu ogromna radość po ogłoszeniu wyników. Marzenie młodych lat częściowo się spełniło. Widocznie dalsza część marzeń to studia.

Stanisław będąc dla otoczenia przykładem pracowitości i koleżeńskości, miał wrodzony talent do rysunków i malowania farbami wodnymi. Jego zdolności zauważył profesor gimnazjum Juliusz Czechowicz, który zajął się młodym malarzem, wprowadzając go w arkana praktyk rysunkowych i malarskich. Z pasją oddał się artysta swojemu hobby, aby i tu osiągnąć dobre rezultaty. Spod jego ręki wychodziły portrety znanych ludzi, pejzaże oraz sceny z życia górali. Nowe warunki – porządek nauczania i sama nauka wymagały poświęcenia i czasu, do tego jeszcze praca w domu i na gospodarstwie. Gospodarka nieduża, ale potrzebowała męskich rąk do pracy. Według relacji żyjących (w latach 90 XX wieku) świadków młody gimnazjalista każdą wolną chwilę poświęcał na pomoc matce, przy wszystkich pracach polowych, nie zaniedbując przy tym nauki.

Stanisław, mimo młodego wieku doskonale rozumiał życie, widział jak matka z ogromnym poświęceniem starała się zaspokoić potrzeby syna i córki. Chcąc wynagrodzić trud matki obdarza ja wielką miłością, którą pielęgnuje do końca swoich dni. Z wielką troską i bólem w sercu pisze o doli swojej matki:

Przeszła i przyszła nie jedna wiosna – lato – jesień – i zima, a tu tylko jedne ręce kobiece, przepracowane tak, że same wystające silno żyły były i są świadkami. Ciężki los był chlebem powszednim, a łzy napojem dla matki. Czas jednak wszystko leczy. Tak też wszystkie bóle i cierniste zasłony przepłynęły jak woda, a czas zmienił wszystko na lepsze. Ja z biegiem lat podrosłem większy i zacząłem coś niecoś dopomagać w ciężkiej pracy, biednej przepracowanej matce. Stałem się dla matki ulgą i pociechą w twardym życiu.

Młody gimnazjalista uczył się dobrze, był uczniem pilnym i zdyscyplinowanym pomny nakazom babci, która wprowadziła go w progi gimnazjum. Pierwszym jego opiekunem i autorytetem był profesor Leon Onyszkiewicz uczący go czterech przedmiotów. Choć był wymagającym dał się szybko polubić swoim uczniom. Okazało się, że profesor ma zamiłowanie do pieszych wędrówek górskich, w czasie wspólnych z uczniami wędrówek jeszcze bardziej zacieśniła się więź między nimi. Tak o nim pisał młody Walter:

Do zawdzięczania mam jednak dużo, gdyż on był prawdziwym i powołanym prowadzić nas i uczyć jak szanować, kochać i uczyć się przyrody – geografii itd.
A z wycieczek pozostawało zauroczenie pięknem przyrody i obcowanie z nią:
Za niedługi czas poszliśmy z tej wieży, z której mogliśmy widzieć daleko i szeroko dzieło ręki Boga, ten cudny świat ubrany w przedziwną szatę.

W lipcu 1933 roku wraz z kuzynem oraz grupą parafian pod przewodnictwem księdza Piotra Samoleja uczestniczył w uroczystościach kościelnych towarzyszącym Kongresowi Eucharystycznemu w Krakowie. Po Mszy świętej przed katedrą na rynku krakowskim pielgrzymka cięcińska zwiedziła jeszcze kilka kościołów, po czym udała się na dziedziniec Biskupa Krakowskiego, który udzielił im swego błogosławieństwa.
4. Działalność harcerska
Ogromny wpływ na kształtowanie charakteru miało dla Stanisława Waltera harcerstwo, z którym zetknął się w okresie nauki w gimnazjum, jednak wstąpił do niego będąc już pełnoletnim. Przełomowym momentem w podjęciu decyzji o wstąpieniu do drużyny była wycieczka górska

z harcerzami z Cięciny m. innymi z Władysławem Wolnym i Stefanem Stopką – późniejszymi księżmi, co być może miało wpływ na jego późniejszą drogę życiową. Tak o swoim wstąpieniu do harcerstwa pisał:

Ten rok jest dla mnie bardzo ważną datą w moim życiu, gdyż już mając 19 rok życia wstąpiłem do Związku Harcerstwa Polskiego – 30 września 1933 r. Długo nie rozumiałem ideologii ZHP, ale gdy zrozumiałem, to za słowami, które wyrzekł Naczelny Skaut Świata Baden Powell (rysunek) „Raz skautem na zawsze skautem”, powtórzyłem „być harcerzem to na zawsze być harcerzem”.

Harcerstwo ujmujące w swej idei służbę Bogu, Ojczyźnie,i bliźnim, rozbudzające przez realizowany program gorący patriotyzm, zaprawiające w ćwiczeniach hart ducha i ciała rozpoczęło nowy okres w życiu chłopaka.

Pamiętny ten dzień, był jakby granicą, albo połową mego życia. Była to dla mnie chwila przełomowa. Zaczął się nowy okres życia na wskroś harcerskiego, jakiego dotąd nie znałem i o jakim dotąd nie miałem pojęcia.

Walter wstąpił do1 Męskiej Drużyny Harcerskiej im. Adama Mickiewicza w Węgierskiej Górce, gdzie przydzielono go do zastępu „Lisów”. Drużynowym tej drużyny był Władysław Wolny. W drużynie pełnił różne funkcje, był w składzie Rady Drużyny, pełnił funkcję bibliotekarza. 15 września 1934 r. zdobywa swój pierwszy stopień – młodzika. W 1935 r. w składzie 11 osobowej delegacji drużyny uczestniczy w Jubileuszowym Zlocie Harcerskim w Spale. O jego zaangażowaniu może świadczyć pięknie ilustrowana kronika, do której w czasie Zlotu wpisało się ponad 100 skautów z kilkunastu krajów, uczestników Zlotu. We wrześniu 1935 r. obejmuje funkcje chorążego sztandaru drużyny, a miesiąc później zostaje zastępowym drużyny „Rysiów”. W styczniu 1936 r. zostaje mianowany przybocznym drużyny. Na obozie w Augustowie w 1937 r. pełnił funkcję oboźnego. Wiele harcerskich przeżyć w czasie zbiórek, wypraw i zlotów ukazywało jego łatwość nawiązywania kontaktów z młodszymi i starszymi druhami. Swoją żywiołowością, odwagą i sprawnością fizyczną zadziwiał otoczenie. Był wrażliwy na piękno przyrody, w którym dostrzegał dzieło Stwórcy, co było tematem wielu jego rysunków i obrazów. Obok gór pasjonowało go morze i przestworza. Śledził dokonania polskich pilotów, zbierał do kroniki ich zdjęcia i wycinki z ich sukcesami. Obok tych wycinków gromadził informacje i widokówki związane z Bałtykiem, który po raz pierwszy zobaczył w sierpniu 1934 roku:
Wypłynęliśmy z portu na dalekie i szerokie morze. Zobaczyliśmy wielki i nieprzebrany przestwór wód.
5. Przygotowania do kapłaństwa
Kończący Gimnazjum Stanisław Walter przeżywa wewnętrzną rozterkę, która być może miała związek z głosem Boga w jego sumieniu. Z wesołego i żywotnego harcerza stawał się poważniejszym, pochłonięty sprawami spoza rzeczywistości. Wspomnienie Antoniego Wolnego z Węgierskiej Górki (1999 r.), uczestnika obozu harcerskiego:

Pamiętam, jak w 1937 roku na obozie harcerskim w Augustowie, Stanisław Walter był oboźnym, był bardzo obowiązkowy i staranny, czego wymagał również od młodszych harcerzy. Na porannych apelach nigdy nie mogło zabraknąć pacierza. Pamiętam też, jak dziś, jego

zadumanie, a chwilami szukającego odosobnienia. Nie wiem, ale mogło to mieć związek jego późniejszym wstąpieniem na drogę kapłańską – wspomina jeden z żyjących uczestników tego obozu.

W 1938 roku Stanisław Walter wyjechał do Krakowa, gdzie przez pięć lat odbywał studia filozoficzno
– teologiczne na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Studia wypełniał sumiennie i obowiązkowo. Wszystkie egzaminy zdawał w wyznaczonych terminach, a przełożeni, nie mając z nim

żadnych problemów dopuszczali go do kolejnych święceń. Służba Bogu i Polsce, niesienie pomocy bliźnim były mu harcerskim drogowskazem na drodze do kapłaństwa. O cnotach, jakie posiadał Stanisław, mówił jego przyjaciel – harcerz ze studiów, kiedy go żegnał na uroczystości pogrzebowej w cięcińskim kościele.

Żyjący, znajomi ks. Waltera wspominają, jak w każde wakacje przebywał w rodzinnym domu, pomagając utrudzonej matce i siostrze w pracach na gospodarce:
Jak dziś widzę go w sutannie ochoczo zwożącego „korką” siano z pola, aby nakarmić bydło. Dwukołowy wózek z dyszlem).
Inni wspominają, jak w tym czasie odwiedzał swoją dalszą rodzinę i przyjaciół. W czasie tych spotkań był bardzo radosny. Pamiętał również o najmłodszych. Tak wspominał jedno ze swych spotkań jej uczestnik:

Na pobliskim pasionku kleryk Stanisław urządzał nam różne zabawy, a w przerwach uczył nas wierszyka – „Kto ty jesteś – Polak mały…”

Takim był, kochał dzieci i im poświęcał najwięcej czasu jako przyszły kapłan.

Nadeszła najważniejsza chwila. Dnia 19 grudnia 1943 roku. Z rąk J.E. Arcybiskupa Krakowskiego Księcia Adama Stefana Sapiehy Stanisław Walter otrzymuje święcenia kapłańskie. Uroczystość święceń odbyła się w kościele akademickim p. w. Świętej Anny w Krakowie.

Bóg nie szczędził Stanisławowi krzyża w jego młodości, ale też wynagrodził mu to dniem Prymicji, które odbyły się w dzień Bożego Narodzenia. Choć trwał mroczny, okupacyjny dzień kościół Św. Katarzyny w Cięcinie wypełniony był po brzegi wiernymi, którzy uczestniczyli w Mszy

świętej Prymicyjnej sprawowanej przez nowo wyświęconego księdza. Cieszyła się cała parafia, cieszył się ks. prymicjant dziękując Bogu za dar kapłaństwa, za całą parafię, a szczególnie za tych, co go wychowali i w trudnych chwilach wspierali duchowo i materialnie.
6. Posługa kapłańska
Pierwszą parafią, do której na początku 1944 roku skierowano księdza
Stanisława Waltera była Chocznia k. Wadowic. O jego pobycie na pierwszej parafii są skąpe wiadomości. Wiadomym jest, że jako wikariusz zajmował się nauczaniem religii i przygotowaniem dzieci do Pierwszej Komunii Świętej. O zaufaniu u miejscowych gospodarzy może świadczyć mały epizod z ostatnich dni wojny. Kiedy w pobliżu trwał front, nie zważając na grożące niebezpieczeństwo wraz z mieszkańcami Choczni udzielił schronienia uciekinierom z niemieckiego obozu pracy. Uciekinierami byli jego dwaj rodacy Kazimierz Dziedzic z i Tadeusz Pawlus – harcerze z Cięciny (ze wspomnień jednego z żyjących).

W 1947 roku ks. Walter zostaje przeniesiony do parafii Niedźwiedź k. Limanowej. Po krótkim tam pobycie, jeszcze w tym samym roku, został skierowany do Wilkowic na Żywiecczyźnie. Przyczyną przeniesienia miało być grożące mu niebezpieczeństwo ze strony ówczesnych władz. Młody ksiądz, wychowany w duchu patriotyzmu, nie mógł się zgodzić z nowym porządkiem politycznym dlatego otwarcie, z ambony przeciwstawiał się mu. Według opowiadań jego siostry Anny, która przebywała u niego, ks. Stanisław miał tam być dwukrotnie pobity przez nieznanych sprawców, powybijano też szyby w jego mieszkaniu. (relację tę słyszało kilku mieszkańców Szczuroni, gdzie mieszkała rodzina Walterów.)

W Wilkowicach Ks. Stanisław dał się poznać jako kapłan Prawdy (na zdjęciu poniżej pierwszy z prawej). W tym trudnym okresie podjął otwartą walkę z tym co niosła „nowa ideologia”, co niósł z sobą system totalitarny ze wschodu, co było niechrześcijańskim i nie Polskim. Swą staranność w wykonywaniu posługi kapłańskiej kieruje szczególnie w stronę dzieci i młodzieży, wiedząc, że to pokolenie Polaków jest najbardziej zagrożone siłą wprowadzanego ateizmu. Oprócz nauki katechizmu organizuje dla nich różne zajęcia włącznie z mieszkańców Wilkowic:

z wycieczkami. Oto wspomnienie jednego

Przygotowywał mnie do Sakramentu Pokuty i Pierwszej Komunii Świętej. Dzieci i młodzież szkolna lubiły ks. Stanisława, gdyż miał odpowiednie podejście do nich, co wypracował sobie będąc harcerzem. Ucząc nas pieśni religijnych robił to z wielkim zaangażowaniem, mówiąc przy tym: Tak śpiewajcie, aż będą drżały szyby w oknach. Organizował nam wycieczki: do Oświęcimia na przedstawienia Męki Pańskiej i do Obozu Zagłady, do Krakowa i w góry.
Z wielu jeszcze świadectw, z życia ks. Stanisława, zacytujmy wypowiedź mieszkanki Mesznej należącej wówczas do parafii Wilkowice:
Na nabożeństwa majowe, czerwcowe i październikowe chodziłam prawie codziennie z grupą moich rówieśników. Po każdym

nabożeństwie ks. Stanisław był oblężony przez dzieci i młodzież, wymyślał nam różne zabawy. Mesznianie cieszyli się i czekali na niedziele, kiedy ks. Stanisław przyjedzie bryczką, furmanką albo na rowerze sprawować Mszę świętą przy kapliczce ( w Mesznej nie było wówczas kościoła) Był powszechnie lubianym i szanowanym kapłanem w całej okolicy. Wraz z ks. prob. Kazimierzem Przeworskim, który był wrażliwy na ubóstwo, nieśli pomoc najbardziej potrzebującym.
7. „Zrobili to, by na zawsze zamilkł”
Kapłańska gorliwość i głoszenie Prawdy nie była na rękę tum co walczyli z Kościołem. Trzeba było więc uciszyć ks. Stanisława Waltera, jak to już robiono w innych parafiach, choćby przypomnieć Płoki (ks. Michał Rapacz) i Libiąż (ks. Franciszek Flasiński, proboszcz parafii). Tam wybrano śmierć przez rozstrzelanie, a w Wilkowicach nieznani sprawcy wybrali inny sposób
– zanim przyjdzie śmierć trzeba zadać ból.

Prześladowania ks. Stanisława były już znane w Niedźwiedziu. Pobudki tamtych zajść mogły mieć związek z tymi, jakie zaszły w Wilkowicach; Jest też i podłoże polityczne dramatu w 1948 roku:

W czasie pobytu w Wilkowicach ks. Stanisław Walter był kilkakrotnie wzywany na przesłuchania do Urzędu Bezpieczeństwa za rzekomy kontakt ze środowiskiem podziemia, jakim był NSZ (Narodowe Siły Zbrojne) –
Dalej dodaje jeden z mieszkańców Mesznej:
Znałem te czasy dobrze, gdyż sam byłem więziony i prześladowany.
W pierwszych latach po II wojnie światowej na siliła się walka z Kościołem, siłą wprowadzano ateizm do szkół i zakładów pracy, organizowano różne rozrywki i wycieczki. Odbywały się one tylko w niedziele i święta, aby odciągnąć ludzi od Boga. Ks. Stanisław wołał z ambony:

Wywożą was pod smreki żebyście nie szli do świątyni, żebyście nie brali udziału we Mszy świętej. Ludzie nie dajcie się prowadzić drogą bez Pana Boga. – To słowa powtarzane przez wielu parafian z Wilkowic. Zło dało znać osobie i postanowiło zlikwidować oddanego Bogu i Ojczyźnie kapłana.

Mieszkańcy Wilkowic mówili, że ks. Walter miał w zwyczaju chodzić o późnej porze na cmentarz, aby modlić się za dusze zmarłych. Na przełomie listopada i grudnia, kiedy powracał z modlitwy został napadnięty i pobity przez nieznanych osobników.

Sam napad pamiętam z opowiadania rodziców i innych osób, gdyż miałem wtedy 9 lat. Pamiętam jednak to, że gdy przyszedłem na Mszę świętą roratnią, a była to niedziela ks. prob. Zbigniew Przeworski wyszedł do ołtarza sprawować Eucharystię z głową owiniętą bandażem. Okazało się, Ze został uderzony kamieniem, gdy wybiegł, kiedy usłyszał głos ks. Stanisława wzywającego pomocy. Księdza Stanisława zaś w ciężkim stanie przewieziono do szpitala.

Leżał w szpitalu w Białej Krakowskiej, skąd w krótkim czasie, po rzekomym „wyleczeniu” wypisano go do domu. Po kilku dniach znów odwieziono go do szpitala, gdzie w dniu 19 grudnia 1948 roku umiera wskutek odniesionych obrażeń.

Jak zmarł od pobicia, to władza utworzyła grupę ludzi ze Straży Pożarnej, by ubrali zmarłego kapłana i nikomu nie rozpowiadali, jak wyglądało zbite ciało, a szczególnie plecy, które były czarne.
Straszliwa wieść o śmierci młodego kapłana sparaliżowała ludzi. Szeptano tylko cicho:
Ksiądz Walter został zamordowany. Zrobili to by na zawsze zamilkł. Zakatowali go.
Wśród ludzi zaczęto rozpowiadać, że ksiądz Walter zmarł na serce,, czy gruźlicę, jakby komuś zależało na tej wersji śmierci, lecz ludzie z Wilkowic i Cięciny nigdy a to nie uwierzyli, bo wiedzieli i wiedzą, że jest to sprawa tych co walczyli i walczą z Wiarą i Bogiem.
Śmierć ks. Waltera wywołała wielki smutek i żałobę w Wilkowicach i Cięcinie.
Parafianie, którzy brali udział w nabożeństwie żałobnym, potem tłumnie, płacząc odprowadzili trumnę ze zwłokami Kapłana Stanisława w kierunku ulicy. Stamtąd strażacy przewieźli Go do parafii Cięcina.

W uroczystościach żałobnych nie zabrakło dzieci kochających zmarłego księdza. (…), a płacz dzieci zagłuszał szloch dorosłych.
W dniu 21 grudnia 1948 r. trumna z ciałem księdza Stanisława Waltera spoczęła w jego rodzinnym domu. Jeden z uczestników konwoju, przewożącego ciało zmarłego, wymieniając skład asysty składający się ze strażaków. Na drugi dzień, 22 grudnia, wspomina:
Pamiętam też, że po przybyciu na miejsce na śp. ks. Stanisława czekała Jego mama, klęczała na drodze i bardzo płakała.
Na drugi dzień, 22 grudnia, w godzinach przedpołudniowych, odbył się pogrzeb gromadzący tłumy ludzi z licznie przybyłymi parafianami z Wilkowic. Trumna z doczesnymi szczątkami ks. Stanisława Waltera spoczęła na katafalku w kościele Świętej Katarzyny, w którym przed pięciu laty zmarły odprawiał prymicyjną Mszę świętą. W czasie żałobnej Mszy świętej kazanie – mowę pożegnalną wygłosił jego kolega (harcerz) ze studiów teologicznych. Tak wspominał to wydarzenie Józef Machała, młodszy , a bliski sąsiad Ks. Stanisława:

Pamiętam jego pogrzeb. Kazanie na pogrzebie wygłosił ksiądz, kolega ze studiów seminaryjnych. O ile mogę sobie przypomnieć po 50 latach to tylko jego krótką treść: Księże Stanisławie! Kiedyś przed bramę seminaryjną spotkało się dwóch chłopaków z Krzyżami harcerskimi na piersiach. Jednym z nich byłeś Ty, a drugim byłem ja. Pierwsze nasze przywitanie było: Czuwaj! Podczas studiów zawiązała się między nami przyjaźń. Wysoko ceniłeś sobie prawa harcerskie, ale przede wszystkim prawo Boskie. Byłeś człowiekiem dobrym, prawym, a później wzorowym kapłanem o wielkim sercu. Dzisiaj żegnając Cię modlimy się modlimy się za Ciebie, a może kiedyś do Ciebie? – Niezbadane SA wyroki Boże.- A co ja mogę Ci powiedzieć od siebie? – Czuwaj! Stachu drogi przyjacielu. Może kiedyś spotkamy się na zbiórce u Chrystusa!

Miałem wtedy 13 lat i dobrze pamiętam ten dzień, było sucho i pogodnie, był lekki mróz, kiedy w ostatniej ziemskiej drodze na cmentarz młodemu kapłanowi towarzyszyli pogrążeni w żałobie parafianie z Wilkowic i Cięciny. Widziałem w oczach ludzi ogromne skupienie i zadumę, ale widziałem też jakąś grozę i lęk. Cicho szeptano, że pogrzeb jest obserwowany przez „tajniaków”.

Żegnaliśmy wtedy kapłana głoszącego Prawdę, Kochającego Boga, Ojczyznę i ludzi. Niech prawda o jego życiu i męczeńskiej śmierci trwa wieczni, aby żyjącym była przykładem.
Cięcina, grudzień 1998 r. Opracował Wawrzyniec Ficoń
Zachowajmy w pamięci
Wspomnienie o Ks. Stanisławie Walterze Włodzimierza Figury, aktora teatru w Sosnowcu
Przed chwilą skończyłem czytać młodzieżowy pamiętnik Stanisława Waltera – harcerza, gimnazjalisty, mojego dalszego kuzyna.
Jak przystało na harcerza na pierwszej stronie napisał:

Mam szczerą wolę całym życiem pełnić służbę Bogu i Polsce nieść chętną pomoc bliźnim i być posłusznym prawu harcerskiemu! Tak mi dopomóż Bóg!

Lektura przywiodła mi na pamięć lata dzieciństwa, wspomnienia beztroskich radosnych dni.
Plac w którym mieszkałem był skupiskiem kilku domów, których mieszkańcy w większości byli z sobą spokrewnieni lub spowinowaceni. Wśród nich była także ciocia Marysia Walterowa – dzielna wdowa samotnie wychowująca dwójkę dzieci: Hanię i Stasia. To Ona potrafiła rozpalić w ich sercach miłość Boga, Ojczyzny i bliźniego, nauczyć szacunku dla starszych, uczciwości i prawdomówności, które stały się busolą całego ich życia.
Jak widać do dobrego wychowania dzieci nie trzeba cenzusu naukowego, ani dobrobytu. Wystarczy serce i oparcie metod wychowawczych na mocnych podstawach dekalogu i tradycji.
Matka zdawała sobie sprawę, że niewielkie gospodarstwo nie zapewni bytu dwójce dzieci dlatego – chociaż z dużym wysiłkiem – postanowiła wykształcić syna, a córkę pozostawić na gospodarce. Staś wiedział ile wyrzeczeń czeka Matkę i Siostrę, dlatego starał się uczciwie wykorzystać szansę jaką mu stworzyły.
Odkąd sięgnę pamięcią Staś był częstym gościem w naszym domu. Był rówieśnikiem mojego Wujka (najmłodszy brat mojej mamy) i łączyły ich poza przyjaźnią wspólne zainteresowania, ciekawość świata i harcerstwo, które teaktowali bardzo poważnie – przestrzegając obowiązujących w nim zasad.
Bardzo lubiłem Stasia i Jego wizyty. Zawsze uśmiechnięty – skory do zabawy ze mną, pętającym się pod nogami szkrabem, uczynny i życzliwy. Często opowiadał mi różne ciekawe historie o polskich wspaniałych lotnikach, o Orlętach Lwowskich, o dzielnych rycerzach, którzy są wzorem dla harcerzy o polskim morzu i t. p.
Czasami kiedy z Wujkiem szli nad Sołę zabierali mnie z sobą. Korzystaliśmy z kąpieli wodnych i słonecznych. Czasami dla rozgrzewki wykonywali różne ćwiczenia takie jak salta, mostki, gwiazdy i t. p. Próbowałem ich naśladować, ale kończyło się to guzami i siniakami.
Mijały lata Wujek wyjechał na studia, Staś pewnie także, bo przestał nas odwiedzać. Ja również rozpocząłem edukację. W szkole wstąpiłem do gromady zuchów. Zostałem wreszcie ministrantem. Miałem więc sporo obowiązków.
Rozpoczął się rok 1939. Nad Ojczyzną zawisła groźba wojny. I stało się! Mimo bohaterskiej obrony popadliśmy w niewolę z jednej strony hitlerowską, a na wschodzie bolszewicka. Mimo terroru Polacy wierzyli w zwycięstwo i walczyli o wolność na wszystkich frontach drugiej wojny światowej.
Także w kraju trwała walka przybierając różne formy. Jedna z nich było konspiracyjne nauczanie. Konspiracyjne Seminarium Duchowne prowadził Arcybiskup Krakowski Adam Stefan Książę Sapieha. W roku 1943 wyświęcił grupę księży wśród których ku radości nas wszystkich był ks. Stanisław Walter i ks. Franciszek Figura z Cięciny. Obydwu miałem szczęście służyć do Mszy świętej prymicyjnej.
Niedługo zabawili w rodzinnych stronach, bo musieli podjąć obowiązki w wyznaczonych parafiach.
Nadszedł w reszcie rok 1945. Wolność – jak nam się wydawało. Zapomnieliśmy słów Adama Mickiewicza:
Lecz ja znam co być wolnym z łaski Moskwicina. Zdejmą mi tylko z rąk i nóg kajdany, ale wtłoczą na duszę.
Słowa wieszcza znowu były aktualne.
W tym czasie spotkałem księdza Stanisława. Był poważny, zatroskany o Ojczyznę, ale przy rozstaniu, z dawnym znanym mi błyskiem w oku zacytował:

Lecz zaklinam niech żywi nie tracą nadziei I przed narodem niosą oświaty kaganiec A kiedy trzeba na śmierć idą po kolei Jak kamienie przez Boga rzucone na szaniec!

Wtedy widziałem Go po raz ostatni.
W 1948 r. dotarła do mnie straszliwa wieść. Ksiądz Walter został zamordowany. Skamieniałem! Nie mogłem uwierzyć. Kto to zrobił? Dlaczego?

Wszyscy wiedzieli kto jest sprawcą zbrodni. Już wtedy komuna stosowała takie metody walki z Kościołem.
Był jednym z pierwszych na naszym terenie męczenników za wiarę i przekonania, ale niestety nie ostatnim.
Do końca pozostał wierny zasadom wyniesionym z domu, naukom kochającej i kochanej Matki cierpiącej po utracie syna. Do końca pozostał wiernym prawu harcerskiemu.
Spadkobiercy sprawców zbrodni na księdzu Stanisławie Walterze, Jerzym Popiełuszce i wielu innych księżach i świeckich. Spadkobiercy tych, którzy więzili Prymasa Tysiąclecia i prowadzili brutalną walkę z Kościołem żyją i działają nadal.
Nie dopuśćmy, aby nam zrobili powtórkę z historii. Wybaczmy, ale nie zapominajmy.
Świadectwa mieszkańców parafii Wilkowice

- Poznałem Ks. Stanisława Waltera na lekcjach religii i w szkole. Przygotowywał mnie do Sakramentu Pokuty i Pierwszej Komunii Świętej.
Dzieci i młodzież szkolna bardzo lubiły Ks. Stanisława, gdyż miał odpowiednie podejście do dzieci i młodzieży, co wypracował sobie będąc harcerzem.
Ucząc nas pieśni religijnych robił to z wielkim zaangażowaniem, mówiąc przy tym: „Tak śpiewajcie, aż będą drżały szyby w oknach”.
Organizował nam wycieczki do Oświęcimia: na przedstawienia Męki Pańskiej i do obozu Zagłady, do Krakowa iw góry.
Niestety, pewnego dnia zło dało znać osobie i postanowiło zlikwidować Tego oddanego Bogu, Ojczyźnie i Kościołowi kapłana.
Wyraziło się to poprzez haniebny napad na Ks. Stanisława Waltera, w czasie którego pobito Go tak dotkliwie, że po kilku , czy kilkunastu dniach, zmarł.
Sam napad pamiętam z opowiadania moich rodziców i innych osób, gdyż w ten czas miałem 9 lat. Pamiętam jednak to, że gdy przyszedłem na Mszę świętą roratnią, a była to niedziela, Ks. proboszcz Zbigniew Przeworski wyszedł do ołtarza sprawować Eucharystię z głową owiniętą bandażem. Okazało się, że został uderzony kamieniem, gdy wybiegł z plebanii kiedy usłyszał głos Ks. Stanisława wzywającego pomocy. Ks. Stanisław zaś w stanie ciężkim odwieziono do szpitala.
Pamiętam też, że rozpowiadano jakoby miał umrzeć na serce lub też na gruźlicę.
Uważam, że jest to kłamstwo, gdyż jak wcześniej wspomniałem, Ksiądz Stanisław organizował nam wycieczki w góry i sam w nich aktywnie uczestniczył, co dla człowieka chorego na serce lub płuca było niemożliwe.
Wilkowice, 05. 10. 2001 Tadeusz Tomasik
- Zaświadczam, że Ks. Stanisław Walter wikary przy proboszczu Ks. Zbigniewie Przeworskim w Wilkowicach, zmarł w szpitalu w Białej, pochowano Go w Cięcinie pow. Żywiec

Ze szpitala w Białej ciało zmarłego przewieziono do kościoła do kościoła w Wilkowicach i po uroczystościach pogrzebowych, zmarłego Ks. Waltera, Ochotnicza Straż Pożarna z Wilkowic przewiozła do Cięciny.

Strażakami , którzy odwozili ciało zmarłego Księdza byli: Władysław Janicki – kierowca, Stefan Kubica, Antoni Łodziana, Karol Kąkol, Antoni Duraj i Antoni Harężlak. Pamiętam też, że po przybyciu na miejsca na Ś.P. Ks. Stanisława czekała tylko jego mama, klęczała na drodze i bardzo płakała.
Wilkowice, 25. 10 2001 Stefan Kubica
Księdza Stanisława Waltera pamiętam jako mężczyznę wysokiego i dobrze zbudowanego. Był lubiany przez parafian. Wyróżniał się wielkim zaangażowaniem w tym co robił.

Pamiętam, że pewnego dnia napadnięto Go i dotkliwie pobito, na skutek czego przebywał w szpitalu i po pewnym czasie zmarł. Szczegółów nie pamiętam, bo był to temat zakazany, a jeżeli była o tym mowa, to informacje były fałszywe i miały odwieść od prawdy.

Po śmierci Ks. Stanisława Waltera, szwagier Księdza zwrócił się z prośbą do Straży Pożarnej w Wilkowicach, aby strażacy przewieźli zwłoki Księdza Stanisława Waltera ze szpitala w Białej do Wilkowic, natomiast z Wilkowic do Cięciny miała przewieść zwłoki Odlewnia Żeliwa z Węgierskiej Górki, jednak odmówili i zrobiła to Straż Pożarna z Wilkowic.

Uważam, że decyzja dyrekcji Odlewni Żeliwa spowodowana była naciskiem władz i zastraszeniem tamtejszego społeczeństwa.
Pamiętam też, że ogromny tłum wilkowian żegnał Ks. Stanisława Waltera w kościele p, w. Św. .Michała Archanioła w Wilkowicach, po czym samochód ze zwłokami Ks. Stanisława Waltera odjechał do Cięciny.
Parafianie i młodzież szkolna odprowadzili Go na skrzyżowanie w Wilkowicach.

Kiedy przyjechaliśmy do Cięciny przed domem rodzinnym oczekiwała na Księdza Jego matka i siostra, co potwierdzało wielkie zastraszenie społeczeństwa Cięciny, o czym wcześniej mówiłem.
Wilkowice, 18. 10. 2001 Karol Kąkol
Rozmawiając z wieloma osobami z parafii wilkowickiej na temat Ks. Stanisława Waltera, Jego osoby i zajść, które miały miejsce w naszej parafii na początku grudnia 1948 r., postanowiłem opisać je, gdyż moi rozmówcy dużo na ten temat mówili, jednak kiedy zaproponowałem opis tych wydarzeń zaczęli się wykręcać twierdząc, że są to ich osobiste sprawy lub tez, że to jest niewiele co mogą powiedzieć na ten temat lub też z wyraźnej obawy przed ewentualnymi represjami, co jak widać jest głęboko zakodowane w świadomości Polaków.

Znamienną rzeczą jest wypowiedź szwagra Ks. Stanisława Waltera, który twierdził zresztą bardzo wybiórczo i w uproszczony sposób, że Ks. Stanisław podczas głoszenia kazania dostał ataku serca, co było przyczyną śmierci. Jednak kiedy przedstawiłem mu okoliczności śmierci i argumenty stwierdził, cytuję: „Trzeba było dać spokój komunie”.

Podobny przebieg tego zajścia opisywała w swoim świadectwie siostra Digna, która opiekowała się Ks. Stanisławem w czasie jego choroby. Powiedziała też, że nie będzie w swoim świadectwie wspominać politycznego podłoża tego zajścia.

Oprócz tego co napisałem w swoim świadectwie dotyczącym Ks. Stanisława Waltera, pragnę dodać, że pamiętam porozbijane szyby na werandzie i w oknach plebanii, rozbitą kamieniem głowę Ks. Zbigniewa Przeworskiego, co świadczy o tragedii, jaka rozegrała się na początku grudnia 1948 r.

Inna osoba mówiła mi, ze jako dziecko bardzo polubiła Ks. Stanisława, którego spotykała w Ochronce prowadzonej w naszej parafii przez siostry zakonne CBM. Ks. Stanisław przychodził tam prawie codziennie, bawił się z dziećmi. Miłość dziecięca do Księdza zrodziła się z braku własnego ojca, który zginął w Oświęcimiu w obozie zagłady. Kiedy dowiedziałam się o śmierci Kś Stanisława zapytałam z goryczą Ks. Przeworskiego, dlaczego Ks. Stanisław umarł, odpowiedział mi, że nie powinnam o to pytać, a kiedy nalegałam powiedział, umarł na grypę.

Inna rozmówczyni powiedziała, że UB – owcy podsłuchiwali kazania głoszone przez Ks. Stanisława, a po skończeniu zabierali Go na przesłuchania.
Zaś inna zapytana o Ks. Stanisława i zajścia, które miały miejsce na początku grudnia 1948 r., powiedziała krótko i jednoznacznie, cytuję: „Powiedział za dużo i musiał zamilknąć”.
Rozmawiałem też z członkiem rodziny, z którą Ks. Stanisław był zaprzyjaźniony, na pytanie o tamte czasy powiedział, że nie pamięta. Dodał jednak, że w tym czasie Ks. Przeworski, ówczesny administrator parafii Św. Michała Archanioła w Wilkowicach, umówił się z nim na spotkanie, które było spacerem w kierunku Magurki, na Kaplę, podczas którego „informował mnie o różnych poufnych sprawach”, gdyż obawiał się aresztowania przez UB.
Wiele osób , z którymi rozmawiałem odmawiali jakichkolwiek komentarzyka na ten temat, co ma znaczącą wymowę, świadczyło o tym zakłopotanie tych osób wyrażone miną, spuszczeniem oczu, jak też wymownym spuszczeniem głowy, które to gesty dawały wiele do zrozumienia.
Na podstawie tego wszystkiego pokusiłem się na odtworzenie tego zajścia, które miało miejsce mniej więcej 5 grudnia 1948 r.
A było to tak, że w wyżej wymienionym dniu Ks. Stanisław został napadnięty i dotkliwie pobity. Jednak będąc mężczyzną o silnym organizmie dość szybko wrócił do względnej kondycji, że mógł sprawować Mszę świętą i głosić kazania. Ze świadectwa, które dała s. Digma wynika, że Ks. Stanisław nie oszczędzał się w pracy duszpasterskiej, co było przyczyną odnowienia się kontuzji odniesionej w skutek pobicia i radykalnemu pogorszeniu się zdrowia. Dalszy przebieg zaistniałej sytuacji opisuje s. Digma w swym świadectwie.
Uzupełnienie świadectwa z 05. 10 2001,
Wilkowice, 02. 02. 2002, Tadeusz Tomasik
Z rozmowy, którą przeprowadziłem z Panem Brysiem mieszkającym w Cięcinie nr domu 232, szwagrem Ks. Stanisława Waltera dowiedziałem się, że Ks. Stanisław został pobity dlatego, że pożyczył od kogoś akordeon, na którym miał się uczyć gry.

Jednak, gdy właściciel się upomniał o zwrot instrumentu, Ks. Stanisław nie chciał go oddać i to było przyczyną napadu i pobicia Ks. Stanisława. Jest to oczywiście kłamstwo, bo logicznie myśląc domniemany poszkodowany mógł się zwrócić do milicji, która na pewno by sprawiła, żeby wyżej wymieniony instrument wrócił do właściciela, a jeżeli byłoby to niemożliwe, należało sprawę skierować do sądu, który by wyegzekwował zwrot instrumentu, czy też równowartość zważywszy, że Ksiądz zawsze był w niekorzystnej dla siebie sytuacji.

Z tego jasno wynika, że napad i pobicie miało miejsce, natomiast trzeba było wymyślić powód, który by pokazał osobę Ks. Stanisława w jak najgorszym świetle, a tym samym odebrał mu wszelką godność i urobić złą opinię. Jednak każdy kto choć trochę się orientował w sposobie postępowania UB i tamtych władz bez trudu się zorientuje, że jest to manipulacja.

Pan Bryś powiedział też, że Ks. Stanisława pomawiano o to, że pobierał od parafian ofiary mszalne, a Mszy świętej nie sprawował. – I tu nasuwa się pytanie, kto o tym mógł wiedzieć oprócz Pana Boga? – A za te pieniądze miał kupować w Krakowie książki, których miał bardzo dużo – „szkoda, że nie rozdawał ich pijakom”.

Każdy, kto choć odrobinę potrafi myśleć, łatwo przejdzie do przekonania, że są to kłamstwa, które miały na celu odebranie czci i godności Ks. Stanisławowi. Chcę w tym miejscu z całą odpowiedzialnością stwierdzić, że Ks. Stanisław był człowiekiem uczciwym i prawym, co potwierdza w swym świadectwie s. Digma. Chcę też dodać, że napad i pobicie miało charakter polityczny, co wynika z innych świadectw, po prostu był niewygodny dla władz.

Opisuję to wszystko dlatego, aby przeciwstawić się kłamstwom i pokazać prawdę tym osobom, które uległy nieprawdziwym pogłoskom i twierdzą, że Ks. Stanisław umarł nagle na serce albo gruźlicę. Wielość tych przyczyn śmierci Ks. Stanisława ujawnia i potwierdza, że jest to nieprawda.
Uzupełnienie poprzednich dwóch świadectw.
Wilkowice, 23. 03. 2002 Tadeusz Tomasik
Były lata 1948 – 49 kiedy władza zaczęła wprowadzać ateizm w szkołach i zakładach pracy. To wówczas organizowano różne imprezy: wycieczki w góry, w lasy, byle dalej od kościoła. Ksiądz Stanisław Walter był Kapłanem odważnym, nie bał się krytykować z ambony. Pamiętam, jak brzmiały jego słowa: „Wywożą was pod smreki zamiast tu do świątyni, żeby brać czynny udział we Mszy św. Ludzie nie dajcie się prowadzić drogą bez Pana Boga”.

Kiedy go zbito do nie przytomności, to wtedy ludzie tylko szeptali: „Zrobili to, by na zawsze zamilkł”.
Jak zmarł od pobicia, to władza utworzyła grupę ludzi ze Straży Pożarnej, by ubrali zmarłego kapłana i nikomu nie rozpowiadali, jak wyglądało Jego ciało zbite, a szczególnie plecy, które były całe czarne.
To był kapłan, który zginął za głoszeni prawdy o Panu Bogu. Parafianie, którzy brali udział w nabożeństwie żałobnym, potem tłumnie, płacząc odprowadzili trumnę ze zwłokami kapłana Stanisława Waltera w kierunku ulicy obok Pani Puchałki. Stamtąd powieźli go do parafii Cięcina.
Wilkowice, 25. 10 2001. Gertruda Komendera
Ś. P. Ks. Stanisław Walter
Wspomnienie
Ks. Stanisław Walter przybył do parafii Wilkowice w roku 1948 ? (1947 – W. F.). W sam dzień przyjazdu i na początku pobytu spotkał się tutaj z nieprzychylnym przyjęciem przez niektórych , nieodpowiedzialnych parafian.

Ks. Stanisław godnym zachowaniem, spokojem i chrześcijańskim milczeniem pokonał swych przeciwników i oddał się gorliwie służbie kapłańskiej i duszpasterskiej.

Współpracował zgodnie ze swym Proboszczem – Administratorem Księdzem Zbigniewem Przeworskim i objął funkcję katechety w miejscowej Szkole Podstawowej.

Ks. Stanisław był człowiekiem szlachetnym, otwartym i prawym – jako kapłana, cechowała go wielka gorliwość o zbawienie dusz i sprawie tej – jako najważniejszej poświęcał swe siły, czas i zdrowie nie zważając na swoje niedostatki i braki. Bardzo kochał dzieci oddawał im wiele czasu, poświęcał swe siły i cały zapał, by przybliżyć wszystkim dobroć Boga i miłość Pana Jezusa. Był jednak konsekwentny w swych wymaganiach, by wdrażać dzieci – już od najmłodszych lat do codziennego życia chrześcijańskiego. Mimo to dzieci darzyły swego Katechetę zaufaniem i wielkim przywiązaniem jako najlepszego przyjaciela.

Ks. Stanisław niedługo cieszył się ulubiona pracą duszpasterską wśród Wilkowiczan. Można śmiało powiedzieć, że ta nadmierna gorliwość i młodzieńczy zapał w pracy kapłańskiej szybko wyczerpały jego siły i zdrowie mimo, że wyglądał na mocarza. Wygłaszając w kościele podczas Mszy świętej płomienne kazanie na cześć Matki Bożej, którą szczególnie czcił (o ile się nie mylę była to uroczystość Niepokalanego Poczęcia N.M.P.) nagle zasłabł na AM bonie. Wezwany lekarz specjalista kardiolog stwierdził „pęknięcie aorty” czyli po prostu niebezpieczeństwo śmierci. Zakazał wszelkich ruchów ciała i kończyn oraz polecił czujną i stałą opiekę pielęgniarską, którą zapewniły Choremu siostry z Ochronki. Po tygodniu takiej kuracji zdecydowano (bez lekarza), aby Księdza przewieś do do szpitala w Bielsku – Białej. Tam zaniechano tej zaleconej ostrożności ruchu i innych zabiegów dla ratowania zagrożonego życia i po paru dniach Ks. Stanisław zmarł nagle, gdyż serce nie wytrzymało tak ciężkiego uszkodzenia.

Jak dalece Ks. Stanisław był oddany Kościołowi i swym Parafianom zaświadczyły uroczystości pogrzebowe. Na pożegnanie swego dobrego Kapłana i Pasterza wyległa cała parafia. Z nieukrywanymi łzami i płaczem serc odprowadzili Zmarłego – po uroczystej Eucharystii – na dziedziniec kościelny i drogę, skąd kondukt pogrzebowy odjeżdżał do rodzinnej Parafii w Cięcinie. Wielu ludzi starszych, młodzieży i nawet dzieci podążyło za swym Księdzem z modlitwa i wdzięcznością, aż na miejsce Jego spoczynku na parafialnym cmentarzu w Cięcinie.

P.S. W tym wspomnieniu nie podaję żadnych
dat ani terminów, gdyż dokładnie nie pamiętam.
Dnia 26. 11 2001. Napisała s. Digna… CBM
w Wilkowicach
Opowiada Janina Zoń ur. w 1935 roku w Mesznej – Pamiętam Ks. .Stanisława jako dziecko szkolne. Mieszkałam wtedy w Mesznej na granicy Wilkowic jako sierota wychowana bardzo religijnie przez siostrę matki – Katarzynę Kufel. Na nabożeństwa majowe, czerwcowe i październikowe chodziłam prawie codziennie z grupą swoich rówieśników. Po każdym nabożeństwie Ks. Stanisław był otoczony przez dzieci i młodzież, wymyślał nam różne zabawy. Mesznianie cieszyli się i czekali na niedzielę kiedy Ks. Stanisław przyjedzie bryczka, furmanką albo na rowerze – sprawować Mszę świętą przy kapliczce.
Pamiętam również tragiczny dzień kiedy rozeszła się wiadomość, że został ciężko pobity, a potem zmarł.
Wilkowice,…2001. Janina Zoń
Świadectwa mieszkańców parafii Cięcina

Ks. Stanisław Walter był bliskim sąsiadem i dalekim krewnym naszej rodziny. Zapamiętałem Go jeszcze z czasów przedwojennych jako kleryka. W grudniu roku 1943 były jego prymicje. Prymicje były skromne, nie było żadnej procesji z domu, ani bramy powitalnej. Były czasy okupacji hitlerowskiej i wszelkie grupowanie się było zakazane, a przede wszystkim Polaków. Przyjęcie prymicyjne też było skromne ze względów zrozumiałych.

Minęło kilka lat, było już po wojnie, a Parafię obiegła tragiczna wiadomość o nagłej śmierci Ks. Stanisława. Pamiętam Jego pogrzeb. . Kazanie na pogrzebie wygłosił ks. kolega ze studiów seminaryjnych. O ile mogę sobie przypomnieć po 50 –ciu latach to tylko jego krótka treść:

„ Księże Stanisławie! Kiedyś przed bramą seminaryjna spotkało się 2 – ch chłopaków z krzyżami harcerskimi na piersiach. Jednym z nich byłeś Ty, a drugim byłem ja. Pierwsze nasze przywitanie było: Czuwaj!

Podczas studiów zawiązała się między nami przyjaźń. Wysoko ceniłeś sobie prawa harcerskie, ale przede wszystkim prawo Boskie, Byłeś człowiekiem dobrym, prawym, a później wzorowym kapłanem o wielkim sercu. Dzisiaj żegnając Cię modlimy się za Ciebie, a może kiedyś do Ciebie? - Nie zbadane są wyroki Boże. – A co ja mogę Ci powiedzieć od siebie? – Czuwaj? Stachu drogi Przyjacielu. Może kiedyś spotkamy się na zbiórce u Chrystusa!!
Cięcina,… 2001. Józef Machała
Z rozmowy (1999 r.) z p. Antonim Wolny z Węgierskiej Górki: Pamiętam Go dobrze z czasów harcerstwa. Był wymagający w stosunku do młodszych harcerzy, ale też i do siebie. Kiedy na obozie w Augustowie, w 1937 roku, był oboźnym.- sprawdzał jakość wykonanych obowiązków kuchcików, gdy zauważył ni domyte naczynia pokazywał wtedy jezioro i piasek, aż do skutku.

Był bardzo obowiązkowy, na porannych i wieczornych apelach nie mogło nigdy zabraknąć pacierza. Harcerskie cnoty były dla Niego jak przykazania Boże, których służenie drugiemu było ponad inne cnoty. Te wartości wyniósł z rodzinnego domu, to wychowanie matki, to pamięć ciężkiego życia po przedwcześnie zmarłym ojcu.

Jego ulubionym zajęciem było rysowanie i malowanie, a ulubiony tematy to pejzaże, życie górali i portrety. Pamiętam scenę z jednego obrazu: Na hali górskiej pasący owce góral w przyklęku, w jednej ręce skrzypce, a druga z podniesioną dłonią, z dwoma złożonymi palcami jakby składał przyrzeczenie harcerskie.

Pod koniec naszych kontaktów obozowych chodził zamyślony, szukający samotności. Nie wiem, ale mogło to mieć związek z wstąpieniem, już w niedługim czasie, na drogę kapłańską.

Pierwszy kontakt, już jako z księdzem, pamiętam dobrze. Było to w Boże Narodzenie 1943 roku, w czasie Mszy świętej Prymicyjnej, kiedy to otrzymałem od Niego błogosławieństwo.

Ks. Stanisław Walter był wysportowanym i dobrze zbudowanym mężczyzną, nigdy nie skarżył się na dolegliwości zdrowotne. Chyba komuś bardzo zależało na tym, aby rozpowszechniać, że bezpośrednią przyczyną jego śmierci było serce?
Węgierska Górka,…2001. Antoni Wolny
Kazimierz Dziedzic z Cięciny wspomina jak Ks. Stanisław Walter przechował w Choczni jego i kolegę Tadka Pawlusa, w 1945 roku.
Wracaliśmy z Blachowni Śląskiej k. Kędzierzyna, gdzie przebywaliśmy na przymusowych robotach. Musieliśmy się zatrzymać w Kętach u kolegi, który z nami pracował, gdyż w naszych terenach trwały walki frontowe. Z braku jedzenia musieliśmy z Kęt przenieść się w inne miejsce. Wybraliśmy Chocznię gdyż wiedzieliśmy, że jest tam na parafii nasz krajan Ks. Stanisław Walter, sąsiad od Szczuroni. Najpierw zostaliśmy zatrzymani przez „bezpiekę” jako ludzie podejrzani. Przebywaliśmy w areszcie przez cztery dni. Tłumaczyliśmy się tym, że wracamy do domu, a z powodu trwania frontu chcieliśmy się zatrzymać u znajomego. Wtedy to przyprowadzono Ks. Stanisława Waltera, który poręczył za nas i ulokował u znajomego parafianina o nazwisku Pytel. Przebywaliśmy tam przez przeszło dwa tygodnie. W Choczni odwiedzała nas matka Ks. Jana Bryndzy, mieszkanka tej miejscowości. Była bardzo życzliwa – z troską interesowała się i dbała o nas czasowy pobyt.
W czasie pobytu w Choczni zauważyliśmy, że tamtejsi mieszkańcy darzą dużym zaufaniem Ks. Stanisława Waltera.
Cięcina,… 2001. Kazimierz Dziedzic
Wawrzyniec Ficoń. Miałem prawie trzynaście lat kiedy zmarł ks. Stanisław Walter, nasz krajan. Wiadomość o jego śmierci wywołała wśród cięcinian wielki smutek. Zauważyłem u starszych ludzi jakieś wielkie przerażenie , a wraz z nim strach i złość.. Ludzie nie śmiało i skrycie, zaczęli opowiadać przerażające rzeczy o śmierci młodego kapłana. Zapanowała ogólna psychoza strachu, jakby się kogoś bano, często powtarzany był skrót UB. Jako młody chłopak nie rozumiałem wtedy tych zachowań, choć i mnie się one udzielały. Wszelkie wieści o tym strasznym wydarzeniu były przekazywane lotem błyskawicy z ust do ust. Nie upłynęła jedna doba, a już cała rozległa parafia wiedziała o śmierci młodego kapłana. Po całej parafii rozgłaszano nieprawdziwe pogłoski o śmierci ks. Stanisława Waltera, a wszystko po to, aby ludzi wprowadzić w błąd i zastraszyć przed udziałem w pogrzebie.

Nadszedł dzień pogrzebu. W mroźny grudniowy dzień, bez śniegu, na długo przed uroczystościami pogrzebowymi kościół Św. Katarzyny wypełniony był po brzegi wiernymi, a duża ilość ludzi gromadziła się wokół świątyni. Wśród ludzi z Cięciny i okolicy było dużo mieszkańców z parafii Wilkowice. Nie pamiętam, który ksiądz przewodniczył koncelebrze Mszy świętej, ale dobrze pamiętam, że kazanie wygłosił młody ksiądz. Z treści kazania wynikało, że był to kolega ze studiów seminaryjnych. Żegnając zmarłego mówił do niego druhu. Wspomniał o ich pierwszym spotkaniu na uczelni, jako dwóch harcerzy mających wpięte w klapy bluz lilijki.

Długo szedł kondukt pogrzebowy na cmentarz, choć było do niego blisko. Przedziwna cisza panowała w czasie tej żałobnej procesji, pogrążeni w smutku ludzie nawet cicho się modlili. Tu i tam słychać było ciche łkanie, a w wielu oczach widać było łzy. Szeptem przekazywano sobie wiadomość, że wśród uczestników pogrzebu są „tajniacy”. Musiało upłynąć wiele lat, aby mówić odważniej Księdzu. Stanisławie Walterze – Męczenniku.

W latach 90. XX wieku zacząłem się interesować ofiarami systemu totalitarnego, którym był komunizm, wprowadzony w Polsce po drugiej wojnie światowej. Wśród wielu prześladowanych i zamordowanych byli księża katoliccy. Wtedy też przypomniałem sobie o księdzu Stanisławie Walterze, moim krajanie.

Wspomniałem we wstępie o moich pierwszych poczynaniach, aby przypomnieć moim parafianom postać prawie zapomnianego już kapłana – męczennika. W moim ostatnim słowie chciałem poruszyć bolesny problem Księdza Stanisława, a był nim jego szwagier Jan Bryś, mąż siostry Anny, zięć matki Marii Walter. Pochodził on ze Soli na Żywiecczyźnie. W pewnym okresie czasu duchowo zagubił się w życiu – przestał wierzyć w Boga, przy tym coraz bardziej wrogo zaczął się ustosunkowywać do księży. Jego pierwszym i największym wrogiem stał się jego szwagier Ks. Stanisław, nad czym ubolewała Anna i jej matka Maria Walter. Jan Bryś zaczął się trudnić choroskopami i przepowiadaniem przyszłości. Stał się powszechnie znanym w okolicy magiem – jasnowidzem – czarodziejem. Przyjeżdżali do niego ludzie nawet z odległych stron, również zagubieni w życiu. Stał się też zwolennikiem nowego ustroju – komunizmu. Nad taką sytuacją ubolewał Ksiądz St. Walter, widząc też, że z tego powodu cierpi matka i siostra. Nie pomogły prośby, które jeszcze bardziej wzburzały szwagra, czego efektem było posądzanie Księdza o różne nie zaistniałe sytuacje, a nawet o przywłaszczanie cudzych rzeczy.

W 1999 roku próbowałem z Janem Brysiem, którego znałem (mieszkałem niespełna kilometr od niego), nawiązać kontakt i dowiedzieć się coś o Księdzu Walterze, ale panicznie uciekał od tematu.

W zamian chciał mi przepowiedzieć moją przyszłość, na co ja nie przystałem. Kiedy znów zagadnąłem go, czy w rodzinnym domu są jakieś pamiątki po Ks. Stanisławie odpowiedział: były książki, w których się kochał, ale nie wiem co się z nimi stało. Od dalsze j rodziny Walterów dowiedziałem się później, że wszystko co było po księdzu zostało przez niego zniszczone. Próbowałem jeszcze coś od niego wydobyć, ale ciągle uciekał od tematu. W końcu powiedział mi, żebym nie wierzył w opowiadane bzdury, jakoby jego szwagier zmarł od pobicia w Wilkowicach.
Cięcina 2001 Wawrzyniec Ficoń
Postawa Jana Brysia na tyle ciekawiła i niepokoiła autora wspomnień, że po dziesięciu latach przeprowadził rozmowy z bliskimi, żyjącymi jeszcze, jego sąsiadami: Józefem Machałą (dalsze pokrewieństwo z ks. Walterem), Heleną Skrzypek, synową Franciszka Skrzypka (ojciec matki ks. Waltera) oraz Janiną Tomiczek, która wraz z mężem Kazimierzem krótki czas mieszkała pod jednym dachem z małżeństwem Brysiów.

Jan Bryś pochodził z Soli. Do Cięciny przybył zaraz po zakończeniu II wojny światowej. Jego postawa nie budziła z początku żadnych podejrzeń ani niepokojów.
Pamiętam jego modlitewne zachowanie przed ołtarzem w kościele Św. Katarzyny (J. M.).
Bryś pracował w Bielsku, a później w Garbarni w Żywcu.
Po niedługim czasie jego wiara się zachwiała. Przyczyną tego mogły być kontakty ze świadkami Jehowy, z którymi spotykał się w Przybędzy. Lecz i tu niedługo wytrwał (J. M.).

Nasiliła się u niego w tym czasie wrogość do księży katolickich, a szczególnie do Ks. Stanisława Waltera. Również i w domu pogarszała się atmosfera.

Bryś był furiatem i wrogo nastawiony do szwagra. Nad tą sytuacją ubolewał Ksiądz Stanisław, który często przyjeżdżał do rodzinnego domu, aby łagodzić sytuację. (J. T.).
Nie dawało to efektu, a nawet odwrotne były skutki w zachowaniach się szwagra.
Jan Bryś pałał wręcz nienawiścią do księży. Żył w niezgodzie z sąsiadami. Zajmował się czarną magią (H. S.).
Dla wybrańców był człowiekiem sprawiającym wrażenie spokojnego i inteligentnego, ale były to tylko pozory i to wtedy w tedy gdy okazywało mu się uległość.

Wiem od mojego męża Kazimierza, który pracował w Bielsku, że ksiądz Stanisław miał zwyczaj chodzić na cmentarz w Wilkowicach, aby tam odmawiać brewiarz. Kiedy późną porą wracał, został napadnięty i obrzucony kamieniami, skutkiem czego zmarł w szpitalu w Białej (J. T.).

Wszystkie wersje śmierci Ks. Stanisława były odrzucane przez jego szwagra Brysia. Miał natomiast swoje, z którymi poznaliśmy się już w świadectwach mieszkańców Wilkowic. Również i autor wspomnień słyszał od niego kilka wersji przyczyn śmierci, które jedna drugiej przeczyły. Rodzą się tu pytania: Czy aby nie współpracował z kimś? A jak tak to w jakim celu?
Trumna z ciałem Ks. Stanisława przywieziona z Wilkowic, spoczęła w domu dziadka Anny Bryś czyli u Franciszka Skrzypka (H. S.).
Mieszkańcy Szczuroni potwierdzają wersję strażaka z Wilkowic, że matka witała trumnę ze zwłokami syna przed domem na kolanach.
Autor wspomnień o kapłanie męczenników pytał rozmówców czy wiedzą coś o pamiątkach pozostawionych w domu rodzinnym przez Ks. Stanisława.

Pamiętam, że był tam malowany obraz przedstawiający Pana Jezusa w kłosach, prawdopodobnie malowany przez St. Waltera. Co się z nim stało tego niestety nie wiem (J. T.).
Dowodem na zniszczenia pamiątek był klęcznik księdza, który szwagier Ks. Stanisława wyrzucił z rodzinnego domu.
Wyrzucił go przed dom Skrzypków i powiedział: weźcie sobie ten klęcznik bo u was leżał Ksiądz w trumnie (H. S.).
Obecnie klęcznik ten znajduje się u Wandy Salamon, co potwierdza piszący.
Rozmówcy prawie, że jednogłośnie twierdzą o jego czarnych magiach – wróżeniu.

Przyjeżdżali do niego klienci bogatymi samochodami, nawet ze Śląska. Okolicznym mieszkańcom żyło się ciężko, a u niego było pod dostatkiem produktów spożywczych ogólnie niedostępnych.

Znane były też przypadki, że wróżby pod jego okiem uczyły się kobiety. We wróżbach stosował metodę „numerologii” (J. M.). W latach 80. XX wieku odwiedził go po kolędzie ksiądz proboszcz Tadeusz Masny.

Kiedy klęknął do modlitwy Bryś chwycił go za ramiona i wyrzucił z domu mówiąc: nie będziemy się tu modlić (J. T.). Druga wypowiedź w innym miejscu: Kiedy ks. Masny był u niego po kolędzie to go siłą wyprosił z domu i tak mówił :Nie życzę sobie żebyś nasz dom niepokoił modlitwą (H. S.).

W tym czasie żyła jeszcze jego żona Anna, która boleśnie przeżyła ten incydent. Bliscy sąsiedzi unikali Brysia gdyż się go bali. Były jednak próby namawiania go do pojednania się z Bogiem, ten jednak z jakąś szatańską złością i furią odrzucał je, a sam mówił: Jestem bardziej wierzący niż inni. Jan Bryś zmarł w żywieckim szpitalu, w …roku. Do mogiły na nowym cmentarzu bliscy Anny Bryś z d. Walter przenieśli z jej mogiły, na starym cmentarzu trochę ziemi, W ten sposób utworzyli symboliczną mogiłę zmarłego małżeństwa, licząc, że dobry Bóg pojedna ich po śmierci.
Cięcina 11. 01. 2011. Wawrzyniec Ficoń St. Walter z lat szkolnych

Przed ochr. Pod Baranią Górą: w drugim rzędzie, pierwszy z l. Ks. P. Samolej, siedzi Stanisław Walter

Stanisław Walter, diakon
Ks. St. Walter w Choczni lub Niedźwiedziu Ks. St. Walter
Ks. St. Walter w Wilkowicach, pierwszy prawej Baden Powell
Adam Mickiewicz
Prezydent Ignacy Mościcki

Przy trumnie, od lewej: matka, siostra i jej mąż Jan Bryś

Jedna z wielu stron wpisów do kroniki Stanisława Waltera z pobytu na obozie harcerskim w Spale, w lipcu 1935 roku.

Józef Piłsudski
Św. Jerzy, patron skautingu