Świąteczne zwyczaje i tradycja Cięcinan napisane autentyczną gwarą.

Nasa chałpa była zrobiono z drewna ji miała jednom jizbe, siyń ji kumore. Takigo drzywka jak było w pajskich chałpach, to łu nos nie było kany postawić. Porestom jak były małe dziecyska, to ta chnet to drzywko łośkubały ze wsyćkigo co było na nim za-wiesone. Płaźnica byla zawiesonu łu powału nad stołym. Zwoli tego, ze powoł był niziutko, to płaźnica musiała byś gynsto ji łozłozysto. Jak jus ta płaźnica była przyniesiono, to łod tego casu trzeja było sykowaj, co by na nij zawiesić zeby była piyknie łustrojono. Robilimy lajcuchy ze słomy ji bibuły, zawijali do papiorkow kostki cukru ji łorzechy lyskowe, abo ji casym łustrugane z kwacka kostecki, jak niy było cego jinnego. Płaźnice to my łubiyrali dziyj przed  Wilijom. Proć tego, co było zrobione, to jesce na płaźnicy wiysało sie jabka, ciostka co mama łupiekli, a na łostatku przywionzało sie do gałonzek świycoski. Na nojniżnijsej rajce gałonzek tata połozyli łopłatki co jik przynios łorganista.
Kiej my łubiyrali płaźnice, to mama piekli co jino ka. Noipiyrw to napiekli w piekarnym piecu chlebow tela, ze starcyło na tydziyj. Potym kiej piec mioł jesce zor, to piekli w nim bukty, placki zawijoki, ciostka ji ka jino co.  Nojbardzyj to ni mogli my sie dockać kiej sie łupiekom bukty z posypkom. Hej, posypka to był specjoł. Zawse zanim bukta była zjedzono, to posypka tez juz była wydłubano. Mama ta dawali pozor, nale tak jakosik niebardzo, bo nom sie zawse łudało tom posyp-ke wydłubaj.
Raniuśko we Wilijom, to dziecysko łod nojmiejsego bajtla lecieli do strykow, potkow, łujkow, ciotek ji do tejtachałpow coby winsować. Zawse zacynało się łod : „Na scynści, na zdrowi, na to Boze Narodzyni cobyście byli zdrowi, weseli, jak w niebie janieli cały rok". A potym jako ta komu ji co sie nalezało, to to sie winsowało. Na łostatku to trzeja było podskocyć trzy razy, bo jinacyj, to sie winsowani ni mogło spełnić. Gazdowie co sie jim winsowało łodpowiadali : „Tak to Boze dej" ji dawali nom jaki grosicek, abo kawołek placka, abo ji jabko, co ta kto mioł. Hej casym to ta tez nom było luto, kiej nom dali mało, abo ji nic nie dali, bo tez nic ni mieli. We Wilie, to cały dziyj był post. Casym to łudało sie co strzebnoć ze śporcheta jak warzyli, nale pojeś sie nie dało. Ciynsko było sie dockać wiecerzy. Caluśki dziyj wsyscy cosik robili. Bo jak kto niy robił, to wrozyło, ze cały rok bydzie lyniym ji niesykownym. To my ta robili co kto mog. Jedni sprzontali, jedni nosili drewna co jik tata narombali, a ci nojmiyjsi to ta ślynceli przy mamie jak warzyli. Tata rombali drewna, łobryktowali sope, bo we świynta to sie ani krowom nie podkidowało, rzli siecke ji co jino ka ciynskigo było do roboty. Trzeja tez było naniyś wody ze studni. Ponalywało sie ji do amprow, putni, saflickow, tela coby starcyło na Świynta. Jedzyni na wiecerzom to sie sykowało s tego co łurosło na swojim polu. Bywało tego walnie, nale tez nie tela jak w pajskik chałpak, kany musiało jik byś dwanoście. Niy jodali my tez we Wilijom ryby. Łu nos nie było tego łobycaju, to dopiyż przysło nieskoro po wojnie. Nie dowali tez nic pod płaźnice na gwiozdke. Podarunki jak jus ta co było, to na św. Mikołaja.  Nojcynścij to były piecone taki małe mikołajki z ciasta takigo jak na bułki. Łostatniom robotom przed wiecerzom, to było przyryktowanie stołu. Nojpiyrw dawało sie na stoł śtyry łokrongłe chleby, pomiyndzy nik pore ziomniokow, na to siano ji wsyćko przykrywało sie biołym łobrusym. Po tym mama s tatom śli do sopy połodbywać gowiydź jakom ta chowali, bo gowiydniki tez musiały wiedzieć ze jidom  Świynta.
Jak jus przyseł tyn cas wiecerzy, to sie jom zacynało pociyrzym. Pociyrz sie mowiło za to, ze my mieli co jeś, za zdrowi rodziny, za tyk co łumarli ji za tyk co ni mieli wiecerzy we Wilijom. Dżwiyrzy  to sie nie zawiyrało, co by tyn co moze jesce przyjś, niy zastoł jik zapartyk ji mog bez nicego do chałpy wyjś. Acha, przed pociyrzym to jedyn s nos mioł łucieche jak mu kozali połozy-gować świycki na płaźnicy. Jak my jus siadli przy stole pod piyknie łubranom płaźnicom, ze świyconcymi świyckami, tata łozdali łopłatki ji wsyćkim winsowali. Porestom winsowali jino łojcowie sobie ji dzieciom. Winsowało sie zdrowio, coby nicego nie brakowało, coby sie dobrze  w polu łurodziło, coby niy chorowała gowiydź a dzieci zeby sie poprawiły,  bo kozdy ta zawse cosik mioł na sumiyniu, co by nie były śporne ji dobrze sie łucyły. Jak sie łomało łopłatkiym, to trzeja go było łumocać w miodzie, zeby mieć słotki zyci. No ji dopiyż teroz wolno było jeś. Łu nos downij jedzyni wilijne dowało sie na stoł w jednej misce dlo wsyćkik.  Casym to ta trzeja sie było dobrze łuwijać zeby dlo siebie co dorwać. Jak jus na stoł kładli co roz to nowom miske z jinnym jedzyniym , to sie  coroz miyni strzebało. Nale było tak, ze  z  kozdego co sie na stoł dało, trzeja było łoć trosycke skostować, bo jinacyj to mogło w polu nie łuroś. Jak my jedli, to przy kozdej potrawie łojcowie godali kany, na ktorej niwce bydom sioć abo sadzić to co sie jadło. Z kozdego jedzynio musiało tez kapinke łostać, dlo tego co mog jesce przyjś, zeby mioł co zjeś. Przy wilijnej wiecerzy nie wolno było pić zodnej gorzołki. Ło tym co sie we Wilie jodało, to trzeja by było duzo pisać, tela tego było.
Po wiecerzy, tak jako przed, mowiło sie pociyrz. No ji po tym to my śpiywali kolyndy, a tata z łopłatkow klejili świat. Z łopłatkow co łostały wykrowali kołka ji tak jik posklejali, ze zrobiłą sie tako kulka jak to majom w skole, co sie nazywo globus. Tyn świat to wiysali pod powołym ji wisioł łun tam razym z płaźnicom. Acha, byłbyk zabocył. Łopłatki były kolorowe, ji ty swiat bez to tez był kolorowy. Tak to sie kojcył tyn wiecor, scynśliwy ji radosny, na ktory tak długo sie cekało.
Nale Wilijo to dopiyro pocontek godnik swiont. Po wiecerzy to my siedzieli w chałpie ji śpiywali kolyndy cekajonc kiej pujdymy na Pastyrke. A Pastyrka to jus było Boze Narodzyni.

Już w Wigilię kolejna część tekstu p. Stanisława Ficonia - dowiemy się jak wyglądały w tradycji cięcińskiej Boże Narodzenie i Szczepana. Zapraszamy na portal w okresie świąteczno - noworocznym - na pewno nie zabraknie ciekawych tekstów i nie tylko.

Dodaj komentarz

Imię (obowiązkowe)

E-Mail (obowiązkowe)

Strona internetowa

Odśwież

Wyślij

Skasuj